HISTORIA DO CINE GALEGO
(1896-1979)
1.Introducción
Non cabe o menor tipo de dúbida, considerar
ó cine como un dos maiores protagonistas do
século XX. A pasada centuria, pode pasar a
historia, con todo merecemento, como o abano temporal
que estivo -segundo palabras de Arnold Hausser- "baixo
o signo do cine" ou que tamén pode ser
tildada como a "era do filme". O cine pasa
por ser a suma de todas as artes, pero a súa
natureza bipolar (arte/ industria) faino acredor da
capacidade de interactuar, de maneira decisiva, noutros
campos humanos como poden ser: o creativo, o económico,
o social, o político... Por tanto, o cine asemella
un nítido espello capaz de reflectir, por presencia
ou ausencia, todas as variables xeopolíticas
que caracterizan a un país. Ante isto, a Sétima
Arte pode considerarse unha extraordinaria simbiose
onde conflúen as arelas e as ambicións
da xente que crea os productos cinematográficos
e do público natural para quen se exhibe.
É algo admitido, e cada
vez de maneira máis consciente e científica,
que as imaxes cinematográficas se atopan profundamente
vinculadas á sociedade que as ve nacer, e aínda
as impulsa. Non sería lóxico desde ningún
punto de vista que pensemos que as películas
xorden de maneira autónoma, desarraigados dos
homes e mulleres que loitaron para construílos,
e sen ningún tipo de vínculo cos espectadores
potenciais ós que van dirixidos.
HUESO MONTÓN,
A. L.; "Galicia no cine". Galicia
Arte. Tomo XVI, Hércules, a Coruña,
1993, páx. 508
Nos tempos de hoxe, sería
moi pouco acertado, admitir que a un país se
lle impedise o dereito que ten de expresarse empregando
as plataformas máis válidas e acordes
co progreso tecnolóxico, capaces de transmitir,
sen alteracións e deformacións, a voz
propia e o seu concepto de identidade como pobo. Entrar
en valoracións e consideracións do que
foi a historia do cine en Galicia é darse de
conta das moreas de dificultades e atrancos que tiveron
os galegos para poder crear "imaxes en movemento".
Se cines periféricos
e secundarios como o español suscitan toda
unha serie de problemas metodolóxicos ao historiador
de difícil resolución (derivados das
múltiples circunstancia -económicas
e empresariais, políticas, demográficas,
culturais, administrativas, etc.- que marcan o seu
descontinuo desenvolvemento), que dicir do galego,
radicado na periferia do periférico.
NOGUEIRA, Xosé;
O cine en Galicia. A Nosa Terra, Vigo, 1997, páx.
9.
Facer un estudio sobre o cine galego
pasa por prestarlle atención a unha mínima
producción que puido ver a luz gracias as fendas
dun ambiente pouco propicio para a súa creación.
Esta circunstancia intentouse redimir con novos enfoques
historiográficos, permitindo ampliar ó
campo de análise e así sortear os verdadeiros
problemas que, desde sempre, carcomeron ó audiovisual
galego. Estas metodoloxías están a expensas
de seren empregadas para secundar distintos posicionamentos
críticos. Nós optamos por fixar a materia
intentando distinguir entre a procedencia do "feito
fílmico".
... que entendemos por cine galego aquel producido
por empresas galegas (isto é domiciliado en
Galicia) e que, polo tanto, non cabe falar de cine
galego se consideramos ó protagonizado ou producido
por galegos circunstancialmente filmado en terras
galegas por empresas administrativas e fiscalmente
alleas a Galicia, nin as presuntamente financiadas
por capital galego fóra do seu capital de orixe
(cuestión esta, polo demais, ardua: non é
fácil, por definición, precisar as coordenadas
xeográficas nas que se forma o capital que,
como se sabe, é apátrida e intenacionalista
por necesidade).
PÉREZ PERUCHA, Julio; "A inexistencia
do cine galego baixo o franquismo ou non hai máis
cera da que arde". CASTRO DE PAZ, J. L. (Coord.);
Historia do cine en Galicia. Vía Láctea
Editorial, Oleiros, 1996, páx. 131.
De xeito consciente, a planificación
deste estudio na rede está feita a través
dunha metodoloxía analóxica, moi sobrepasada
nos estudios historiográficos actuais. Resolveuse
optar por unha "historia personalista" porque
era a que máis se adecuaban ós obxectivos
que se podían conseguir con este medio, que
son o de ser o máis didácticos posibles
a hora de ilustrar as distintas etapas nas que se
pode dividir a breve, pero significativa, historia
do cine galego.
