RSS
O meu bebé é un troglodita
Un bicho primitivo e inculto, con menos formación que un cromañón. Iso é o que temos diante de nós cando miramos apampados para unha criatura humana que acaba de nacer. O único indicio de que ese ser feo, engurrado e chorón (“o mamífero rapaz, territorial e con frecuencia sádico que é o home”, como di George Steiner) poida chegar algún día a falar e escribir coherentemente, comprender un texto de filosofía, programar un computador ou descubrir unha vacina para a malaria, está no avultado tamaño da súa cabeza. Dentro hai unha máquina que pode asimilar e procesar unha cantidade enorme de información. Da natureza desa información dependerá a mente resultante.
Na imaxinación colectiva existe a tendencia a pensar que os seres humanos modernos asimilamos de xeito automático parte do edificio cultural construído pola humanidade ao longo do tempo. Segundo isto, un individuo será, polo simple feito de ter nacido en 2009, un ser humano “moderno”, completamente distinto a eses primitivos roñóns que pintaban as paredes das cavernas. Mais a cousa non é así, claro. Desde o punto de vista biolóxico somos esencialmente idénticos a un habitante de Cro-Magnon (se puidésemos viaxar no tempo e deixar disimuladamente un bebé actual ás portas dun grupo de seres humanos de hai 40.000 anos, estes non notarían nada raro e ese bebé terminaría sendo un máis). En principio, todos somos un cromañón mentres non se demostre o contrario. E para demostrar o contrario o único camiño é a asimilación do coñecemento -parte del- que temos almacenado nas bibliotecas -e videotecas, pinacotecas, hemerotecas, fonotecas, etc.
Este é un proceso particular de cada individuo. Cada mente concreta dependerá da educación recibida -entendendo aquí educación no sentido máis amplo que se lle queira dar. O coñecemento cultural non é algo que se acumule nos xenes e que se pase de pais a fillos; cada individuo parte sempre de cultura cero, e aí quedará a no ser que ao longo da vida teña a posibilidade de acceder ao tesouro da cultura. Creo que é importante insistir nesta obviedade porque teño a impresión de que o fracaso escandaloso da educación actual pode deberse, en parte, a unha desidia guiada por esa tendencia que temos a pensar que os seres humanos modernos xa nacemos así, “modernos”.
Case todos os poetas, cociñeiros, científicos, políticos, deseñadores, economistas, mariñeiros e médicos do ano 2100 aínda non naceron. Se mañá borramos a memoria dos que estamos vivos e queimamos todas as bibliotecas -e resto de “tecas”-, no ano 2100 teríamos na Terra a máis de 10.000 millóns de cavernícolas. Un borrado así de radical non vai a acontecer, mais a tendencia pode ser moi parecida se simplemente alixeiramos a calidade da educación e da distribución de cultura, que é, despois de todo, a principal fonte que temos de transmisión de coñecemento a cada remesa de seres humanos. Se non coidamos o sistema educativo podemos rematar sendo unha peculiar e desastrosa especie de trogloditas de alta tecnoloxía.
(Con perdón para esas e eses habitantes primitivos que deixaron nas rochas a pegada da súa sensibilidade).