Cambia, todo cambia

Publicado o 06 Oct 2009

Así cantaba Mercedes Sosa, que nos acaba de deixar, coa súa poderosa e melancólica voz. “Todo cambia” é o título dunha fermosísima canción –escrita polo chileno Julio Numhauser– que podería ser a banda sonora do planeta Terra. Como se quixera despedirse da cantante arxentina, ou anunciar a chegada a Galicia de James Lovelock, o planeta leva varios días facendo o que fai sempre, mais co volume un pouco máis elevado: grandes terremotos en Sumatra, tsunamis en Samoa, inundacións históricas na India… todo cambia. E sempre foi así. Precisamente por iso estamos aquí.

A minúscula escala temporal da vida dos seres humanos comparada coa dos procesos que se desenvolven en Gaia lévanos a esa ilusión de perdurabilidade, e así construímos casas, autopistas, mausoleos e museos. Todo con data de caducidade. Esta bola “viva” sobre a que cabalgamos non se detén nunca: hai movementos de placas que orixinan montañas, e fenómenos atmosféricos que as están a varrer cara ao mar. No medio de todo isto está a vida, ocupando non só a superficie da cortiza, senón construíndo tamén parte das rochas e montañas, mudando tamén incesantemente.

Esta percepción do cambio global foi probabelmente o froito máis importante que recolleu Charles Darwin logo de case 5 anos de viaxe arredor do mundo, e que lle serviu para ter unha visión global dos procesos intestinais de Gaia. Darwin non só recolleu fósiles que lle permitiron enlazar as especies vivas coas que xa non existían, senón que viviu na propia pel un dos maiores terremotos que asolaron as costas de Chile: foi o terremoto do 20 de febreiro de 1835. O naturalista estaba descansando, no medio dun bosque cerca da cidade de Valdivia, “cando aconteceu o horroroso cataclismo”. A terra deixaba de ser ese lugar sólido e firme, Darwin escribía: “Un grande terremoto destrúe nun instante as nosas asociacións máis arraigadas; a terra, auténtico emblema de solidez, móvese baixo os pés como unha costra nun fluído; un segundo de tempo crea na mente unha estraña idea de inseguridade que non terían producido horas de reflexión”.

Cantaba Mercedes Sosa, “Cambia lo suferficial/ Cambia también lo profundo/ Cambia el modo de pensar/ Cambia todo en este mundo/ Cambia el clima con los años/ Cambia el pastor su rebaño/ Y así como todo cambia/ Que yo cambie no es extraño”.

Para quen queira emocionarse, aquí:
Mercedes Sosa - Todo cambia