Mónica Iglesias (A Coruña, 1971) é licenciada en Historia da Arte pola Universidade de Santiago de Compostela, na primeira promoción da licenciatura de Historia da arte. Desde 1998 é directora técnica da galería scq, onde puidemos ver propostas expositivas individuais de artistas moi destacados da península como Luis Gordillo, Fernando Sinaga ou José Pedro Croft, cunha constante atención a autores galegos, como Carlos Rial, Almudena Fernández ou Menchu Lamas. Durante estos máis de 10 anos desenvolveu diferentes tarefas relacionadas coa súa actividade, desde traballos de conservación, catalogación, conferencias, colaboración con publicacións, coordinación de exposicións, etc.

1. A galería scq presenta unha traxectoria de máis de dez anos. Cales cres que as claves ou características que definen este espazo?

Dende a galería scq tratamos de facer un traballo profesional e coherente, realizado por un equipo, formado por xente que vive a arte. Encabezado por Adolfo Sobrino, que formulou dende o principio un código ético e contaxia a todo o equipo para que a arte non forme parte do seu traballo, senón que forme parte da súa vida.

Intentamos traducir esta experiencia en respecto e profesionalidade absoluta por: artistas, obras e coleccionistas… sen deixar de lado o noso goce persoal.

A galería é permeable á contemporaneidade, a novas disciplinas, os novos métodos, o proceso artístico, a exposición das obras, a súa conservación… aos seus artistas.

SCQ está definida pola forma de traballo do seu equipo non polo seu espazo.

2. Desde a túa experiencia, cal debe ser o papel das galerías na engrenaxe presente do panorama artístico? E concretamente no caso galego, que retos ten que superar?

A galería profesional é un axente máis dentro do sistema do mercado da arte, máis aínda que a súa finalidade empresarial e a venda, ser galería conleva unha responsabilidade moito maior, a exposición de obras, a difusión dos artistas aos que representa, dar cobertura a demanda de información do consumidor de arte, comprador ou non, custodiar as obras que temos en deposito, actuar, en definitiva coma un axente cultural. O caso galego non dista doutros casos; hoxe estamos máis preto dunha definición de galería profesional que hai 10 anos, aínda que queda moito por facer. A galería supón investir nun proxecto a longo prazo, e ao mesmo tempo deberá ser unha garantía para o artista e para o comprador-coleccionista; esta garantía constitúea, o equipo de profesionais, formados no campo da arte, que están traballando nas galerías profesionais, de non ser así estamos ante o simple comercio de arte no que non é necesario nin o artista, nin o espazo expositivo nin o proxecto, aspectos imprescindibles ao falar dunha galería profesional.

A galería profesional vai destinada a un publico especializado, e certo, o coleccionista, o artista, o espectador, o crítico… que participan do proxecto da galería, son tan profesionais como esta.

Non se trata de colgar obras nun espazo, nin de acumular pezas de arte, iso pódeo facer calquera, unha exposición é moito máis, un coleccionista é moito máis, unha galería é moito máis.

3. Tratando o tema das feiras e a polémica recente da pasada edición de ARCO, dende a túa posición, cómo pensas que debemos ver e definir as feiras de arte? Como situarías o nivel do mercado da arte na actualidade?

Alguén falou de que as galerías galegas non estarían en ARCO, este ano, por traballar no mercado secundario, e alguén matizou que Gordillo, Croft ou Calapez non traballan coa súa galería principal…; moitas veces escoito opinións relativas ás galerías coas que non me podo identificar, quizais nós mesmos somos responsables dun certo escurantismo en torno á nosa forma de traballo interno, pero so teñen que preguntar para saber que unha cousa é colaborar con outras galerías e outra é traballar no mercado secundario, de feito na solicitude ás Feiras de Arte, as galerías temos que contestar cuestións como estas (se traballamos en mercados secundarios e se colaboramos con galerías) demostrando documentalmente as nosas afirmacións. E tamén se supón que os comités organizadores están formados por profesionais refutados que valoran toda a información da que dispoñen, que é moita, para valorar os feitos, non as opinións.

Mais, gustaríame saber cal é a galería principal de Calapez, Croft ou Gordillo. Cando estes artistas veñen a expoñer en Galicia non teñen que pedir permiso a ningunha galería, o traballo é directo en todos os aspectos. Estes complexos de galerías principais ou galerías… xa deberían estar superados. Aínda que sempre é mellor o de fóra, non? ou simplemente é moito máis doado desde fóra.
Na actualidade a postura globalizadora das comunicacións e do mercado fai que incrementen as propostas de feiras de arte, algo positivo. Suponse que as Feiras de Arte congregan a galerías profesionais en diferentes puntos xeográficos, mais a tendencia globalizadora do mercado actúa en dúas frontes; a difusión e a maior presenza da arte na sociedade a nivel internacional, e as peculiaridades que definen a cada Feira de Arte; creo que o último no que debería converterse unha Feira de Arte é nun espectáculo de vendas, rendible a curto prazo, pero como digo a galería é un proxecto a longo prazo.

4. Cal cres que é a realidade do coleccionismo en Galicia? A nivel privado e público?

O coleccionista actualmente dispón dunha serie de vantaxes que fan máis doada esta experiencia. Falo do acceso á información, aos profesionais que traballan no ámbito da arte están más preparados e poden facilitar moito as cousas. Dende o proceso de selección das pezas que se axustan ao criterio de colección, á cuestión de conservación ou transporte, á parte documental… o coleccionista ten á súa disposición moitos máis medios para poder facer a súa colección.

O coleccionismo privado é un factor determinante, asume riscos, hoxe máis ca nunca. Falo dun perfil de coleccionistas que dedican unha parte importante da súa vida a: buscar as pezas, formarse e crear unha infraestrutura en torno á colección. De feito, na actualidade figuras como o do asesor artístico, o comité de compras está practicamente institucionalizado. O coleccionista privado ten maior seguridade, por exemplo; o formato o a técnica, que antes era definitivo para falar de obra de museo, hoxe xa non, coleccións privadas posúen obras de gran formato e complexidade técnica, asumida con toda naturalidade polo coleccionista. As fundacións, de capital privado, así como o coleccionista privado, cada vez colaboran máis con entidades publicas.

Creo que a relación entre todos os axentes do sistema é imprescindible, o feito de que na actualidade o Centro Galego de Arte Contemporánea, igual que outras institucións publicas estean ao tanto do que ocorre no seu contorno máis inmediato é unha mostra de que as cousas están cambiando. Paréceme lóxico pensar que un museo ou centro de arte publico ou privado con sede en Galicia, estea en contacto directo coas galerías galegas.

Estes centros deberan esixir unha profesionalidade e calidade de servizo, e cando dúas galerías, unha galega e unha de fóra de Galicia ofertan o mesmo en igualdade de condicións, o coleccionismo publico e privado debería optar por adquirir na galería galega, no se trata de facer patria, senón de recoñecer un traballo que vai dirixido a eles, os coleccionistas.

Para isto fai falla que o coleccionismo estea informado e sexa esixente, e que o coleccionista se informe correctamente. Tal é o caso na actualidade do CGAC, na figura do seu director que facendo o seu traballo, acode ás numerosas exposicións comezando polas do seu entorno máis inmediato e mantén unha comunicación que ata agora se botaba de menos.

5. Cales pensas que son as claves da arte actual, que liñas, tendencias ou narracións cres que definen ou debuxan o panorama creativo presente?

O artista está inmerso nun sistema, na actualidade, onde a previsión da obra de arte como produto é evidente. As facultades de Belas Artes licencian aos posibles artistas tras pasar por unha formación unitaria e formal; isto podería ser unha resposta a unicidades de formulacións estéticas aos que asistimos nas novas xeracións. O que máis me interesa é o momento que presenciamos, o punto de vista da experimentación, non o de que todo vale, senón a experiencia a cal o artista se somete, no seu taller, a novas técnicas, as novas linguaxes que propoñen. Creo que asistimos a un momento de alta tensión, onde o artista ten un reto importante, emocionar, comunicar, contar as veces contidos complexos da súa obra; nun entorno hostil e contaminado. A creatividade precisa un tempo para a súa percepción, un tempo que cada vez é menos doado de atopar tanto polo espectador como polo artista. A creatividade resólvese, ao fin, como parte dun proceso, tamén técnico, un resultado plástico controlado, o que se quere comunicar ten unha solución plástica óptima que hai que atopar.

O goce da Arte, do obxecto artístico só é posible tras facer unha inversión de tempo e esforzo intelectual, que non lle estamos a dedicar, aínda que hoxe os recursos dos que dispoñen os artistas, a todos o niveis, son aceptables.